Hanes Gardd yr Esgob

Ar un adeg, roedd Parc yr Esgob wedi’i leoli ar lannau Afon Tywi, yn Nyffryn Tywi hardd, a bu’n ardd breifat Esgob Tyddewi ers bron 500 mlynedd. Heddiw, mae’r hyn sy’n weddill o’r parc ar agor i’r cyhoedd drwy gydol y flwyddyn ac yn fan poblogaidd i fynd am dro a dilyn ôl troed Esgob Tyddewi.

Mae tirwedd y parc wedi newid llawer yn ystod ei hanes hir, gan adlewyrchu ffasiynau’r oes, newidiadau i’w ddefnydd ac, yn fwy dramatig, grym byd natur. Gwnaed y newidiadau mwyaf diweddar yn y 1970au pan ddewiswyd rhan o’r tir fel safle i adeiladu Plas yr Esgob newydd. Daeth hen Blas yr Esgob yn gartref i Amgueddfa Sir Gaerfyrddin yn y pen draw, ac nid oes unrhyw ymweliad â Pharc yr Esgob yn gyflawn heb archwilio’r amgueddfa ddiddorol iawn hon.

Er gwaethaf y newidiadau niferus sydd wedi digwydd wrth i ni edrych o gwmpas Parc yr Esgob heddiw, gallwn weld olion y parciau cynharach hyn o hyd. Mae’r Ardd Gegin Furiog, sy’n wych ond wedi gordyfu, gyda’i bwthyn gwledig hynod, yr hen lwybrau trwy’r coed, yr ‘ha-ha’ sy’n edrych dros y Ddôl Fawr a Phwll yr Esgob gyda’i ynys gudd, oll yn awgrymu ysblander y tir pwysig a heddychlon hwn.

Safle cudd a gwirioneddol unigryw yw hwn wedi’i osod o fewn tirwedd a adwaenir yn gyffredin fel Gardd Cymru, ac er bod ei ogoniant wedi pylu i raddau, mae Prosiect Porth Tywi yn gweithio i adfer Parc yr Esgob i’w fawredd gynt.

gallerymuseum

lodge1910

grounds

Comments are closed